Enkele gedachten over Denkadviseren van Jorrit Stevens & Edu Feltmann
Denkadviseren is een bijzondere vorm van organisatieadvies waarin denken en betekenisgeving centraal staan. Het is geen traditionele consultancy die kant-en-klare antwoorden biedt, maar eerder een filosofisch organisatieadvies dat ruimte maakt voor twijfel, reflectie en dialoog. Wat houdt Denkadviseren in en hoe onderscheidt deze aanpak zich van klassieke adviespraktijken? We gaan in op enkele onderdelen waar we veel vragen van geïnteresseerden krijgen.
Van organisatieadviseur naar Denkadviseur | Jorrit Stevens en Edu Feltmann
Het beroep van organisatieadviseur kenmerkt zich traditioneel door een grote mate van doelgerichtheid. Problemen worden geanalyseerd en duidelijke oplossingen worden aangedragen. Denkadviseren doorbreekt deze traditionele adviespraktijk. Edu Feltmann formuleerde het ooit als volgt:
"Misschien hoef je niets ‘bij te leren’, maar vooral veel ‘af te leren’ van wat je gewend bent en vanzelfsprekend vindt."
Dit citaat raakt precies de kern van Denkadviseren: het bewust losmaken van vanzelfsprekendheden, om zo ruimte te creëren voor nieuwe perspectieven.
Twijfel en betekenisgeving
Waar klassiek organisatieadvies vaak schijnzekerheden biedt, stelt Denkadviseren verwondering of twijfel centraal: uitgangspunten van de filosofie. Twijfel is daarbij geen teken van onzekerheid, maar juist een teken van rijping en volwassenheid. Het geeft ruimte om de werkelijkheid te herinterpreteren en nieuwe betekenissen te ontdekken:
"Als er behoefte bestaat aan mensen die niet alleen ‘deskundig en bekwaam’ zijn, maar daarnaast ook rijpheid hebben om het goede te doen en zeggen terwijl ze daar tegelijk waarachtig over durven twijfelen, dan is Denkadviseren een geschikte aanpak."
Verwondering en twijfel zijn dus te beschouwen als enkele bijzondere 'krachten' of eerder: houdingsaspecten van denkadviseren. Het creëert ruimte voor diepere reflectie en betekenisgeving binnen management en organisaties.

Poëtica van het adviseren
Een onderdeel van Denkadviseren is wat Edu Feltmann omschrijft als de "Poëtica van het adviseren". Dit begrip verwijst naar de subtiele, poëtische kant van advies. Het gaat om ervaringen en inzichten die zich niet laten dwingen, maar juist spontaan ontstaan:
"Poëtica is een moment dat je het even ziet. Je leest, hoort, ziet of voelt iets en plots weet je zeker: ‘Ja, nu weet ik het, zo is het, zo simpel en geniaal!' Of zoals de dichter Rutger Kopland zegt: ‘Wat is het toch dat poëzie zoiets als ontroering kan wekken, een soort sprakeloze bewondering?’ Zo’n moment van ontroering, van inzicht, van bewondering blijf je je herinneren."
Denkadviseurs en hun adviesvragers (cliënten) ervaren soms zulke poëtische momenten van inzicht en betekenis in de adviesgesprekken die ze voeren.
Leadership of Management Development?
Geen standaardprogramma, maar echte aandacht
In tegenstelling tot de gangbare programma’s voor Management Development benadrukken Edu Feltmann en Jorrit Stevens van Denkadviseren, dat ware groei en ontwikkeling niet geforceerd kunnen worden door vastgestelde doelen en leerprogramma’s. Ontwikkeling ontstaat juist vaak onbedoeld en onverwacht, vanuit aandachtige interactie tussen mensen:
"Het ontbreken van doelen of vooraf geplande structuren heeft tot gevolg dat mensen in een interactie komen waarvan ze zelf niet weten waar deze naartoe leidt. Als aanwezigen deelnemen met een intentie om dat aandachtig te doen, niet om een resultaat te bereiken, met een naar nú gerichte in plaats van naar ‘straks’ gerichte energie, dan ontstaan er momenten van poëtica, van leren en ontwikkelen."
Denkadviseren creëert bewust ruimte voor dit soort spontane, betekenisvolle ontmoetingen door vaak te werken met een zelfontwikkelde leergroep-aanpak. Daarin worden de leergroepdeelnemers ter plekke verleid en uitgedaagd om, met elkaar, onder begeleiding van Jorrit Stevens en Edu Feltmann, te leren en zich verder en diepgaander te ontwikkelen dan bij programmatische reguliere LD- en MD-programma's gebruikelijk is.
Management of Meaning
Denkadviseren sluit aan bij het gedachtegoed van "Management of Meaning", maar is niet hetzelfde. Bij Management of Meaning draait leiderschap en management niet om het afdwingen van doelen of het opleggen van betekenis, maar om het faciliteren van dialoog en betekenisvorming:
"Het gaat niet om een naar binnen gerichte houding, maar juist om een aandachtige, naar buiten gerichte interactie met anderen. Dit leidt tot een werkelijk zinvoller begrip van de wereld, de organisatie en onszelf."
Denkadviseren en Management of Meaning maken samen ruimte voor een subtielere en waardigere omgang met mensen (bestuurders, managers, medewerkers, etc.) met organisatievraagstukken.
Denkadviseren als bijzonder betekenisvol taalspel
Denkadviseren biedt adviesvragers zoals het management van organisaties, individuele bestuurders, directieleden, managers en (groepen) medewerkers geen pasklare antwoorden, maar iets waardevollers: de ruimte om betekenis te laten ontstaan waardoor zij in staat zijn zélf hun eigen problemen of kwesties zelf op te lossen of anders te zien door het subtiele psycholinguistische en vooral (taal)filosofische spel dat hun aangeboden wordt.
Zo ontstaat een diepere verbinding tussen mensen, betekenis en organisatiepraktijk. Edu Feltmann en Jorrit Stevens hebben gedurende decennia vele honderden mensen opgeleid in deze wijze van adviseren. Ook hebben ze in heel veel organisaties, op verzoek, aandacht besteed aan het adviseren bij organiseren door te variëren bij interpreteren. Zij begeleiden groepen, teams en individuen bij leren en ontwikkelen, samenwerken en organiseren.
Wil je meer weten over wat Denkadviseren voor jouw organisatie kan betekenen? Geinteresseerd in de Leergang in Denkadviseren | Adviseren bij het denktwerk en taalspel in organisaties? Geinteresseerd in onze adviesdienstverlening? Neem dan gerust contact met ons op, of lees verder op onze website: DENKADVISEREN.NL.





Opmerkingen