Waarom we het interventiekundige vertrekpunt loslieten
Bijgewerkt op: 4 dagen geleden
Wie bepaalt eigenlijk waartoe een adviesgesprek dient?
Onze leergang heette vroeger het Leerproject Interventiekunde, kortweg LIK. Tegenwoordig spreken we van de Leergang Denkadviseren. Daarachter zit een inhoudelijke keuze. We willen aandacht geven aan het denkwerk van de adviesvrager en aan wat er tussen mensen in taal gebeurt. De deskundigheid van de adviseur krijgt daarin een andere plaats.
Van LIK naar Denkadviseren
De naam LIK hoort bij onze geschiedenis en bestaat sinds 1984. De keuze voor de naam Denkadviseren maakt expliciet waar onze aandacht naartoe gaat: naar het denken (en de taal) en het voelen en willen van degene die advies vraagt. Wat wij loslaten is de vanzelfsprekende voorrang van het inzicht van de adviseur. Die inhoudelijke keuze is het onderwerp van deze blog.
Het perspectief dat een woord meebrengt
Het woord interventie kan al een bepaalde verdeling oproepen. Er is een situatie waarin iets moet gebeuren. Iemand doorziet die situatie, kiest een ingreep en beoordeelt wat die teweegbrengt. Wie zich interventiekundige noemt, kan zo ongemerkt in de positie komen van degene die wéét wat er nodig is.
Dat is geen volledige beschrijving van interventiekunde. Het vak kent verschillende benaderingen, waaronder benaderingen die juist aandacht hebben voor de klant, betekenis en de eigen betrokkenheid van de adviseur. Onze vraag betreft o.m. het vertrekpunt dat wij in onze eigen praktijk willen blijven onderzoeken: hoe snel maken we de ander tot onderwerp van ons professionele handelen?
De adviesvrager verricht het denkwerk
In Denkadviseren is of zijn de adviesvrager of degene die zich in een groep bevindt die getraind wil worden, de persoon die denkt, vraagt, aarzelt en nieuwe mogelijkheden kan ontdekken. De adviseur, groepsbegeleider, procesbegeleider, trainer, coach neemt deel aan dat gebeuren. Hij of zij hoeft de vraag niet alvast tot een diagnose te maken om van betekenis te kunnen zijn.
Stel dat iemand zegt: ‘Ik moet mijn medewerkers meekrijgen.’ Je kunt meteen zoeken naar een betere aanpak. Maar er valt ook iets te horen in ‘moet’, ‘mijn’ en ‘meekrijgen’. Waarheen? Wie is er al vertrokken? En zou het gesprek anders worden als de ander eens niet als iemand achter jou verschijnt?
Zo’n vraag is geen truc om de klant alsnog naar de gewenste uitkomst te bewegen. Ook voor de adviseur moet de uitkomst open kunnen blijven. Misschien verandert de probleemomschrijving. Misschien blijkt een andere vraag van belang. Misschien ontdekt de adviesvrager juist waarom de oorspronkelijke keuze gehandhaafd moet worden.
Deskundigheid zonder voorrang
Je aandacht, verwondering en opmerkzaamheid verdwijnen niet. Ze geven je mogelijkheden om te luisteren en te reageren. Maar ze verlenen je niet vanzelf het recht om het eindpunt van andermans denken vast te leggen.
Ook stilte, een kleine verschuiving van woorden of het laten staan van een vraag kan betekenis krijgen. De kwaliteit daarvan kun je niet aflezen aan hoeveel je ingrijpt ('intervenieert'). Je onderzoekt of je de ander ruimte geeft, of juist terugbrengt binnen jouw eigen vertrouwde verklaring.
Dat vraagt oefening. Open blijven is iets anders dan afwachten. Belangeloos deelnemen betekent evenmin dat je onverschillig bent. Je bent aandachtig beschikbaar voor de ander, terwijl je blijft opletten of jouw aanwezigheid de ander ruimte laat.
Wat betekent dit voor onze eigen praktijk?
Wanneer je als adviseur ervaren bent, kan jouw verklaring of herkennen of 'weten' snel klaarstaan. Juist dan valt te onderzoeken hoe je aan het gesprek deelneemt. Kun je opmerkzaam blijven wanneer jouw vertrouwde begrip niet meteen de weg wijst? En kun je ruimte laten voor een uitkomst die je zelf nog niet hebt voorzien?
Afstand nemen van dit vertrekpunt betekent ook dat wij onze eigen deskundigheid steeds opnieuw ter discussie stellen. De ander ruimte laten begint niet bij een techniek die wij toepassen, maar bij het opmerken van wat wij in het gesprek al invullen. Denkadviseren is eerder een houding, in ieder geval geen set van technieken, modellen, expertise of vaardigheden.
Denkadviseren leren
Jorrit Stevens begeleidt de leergang. Edu Feltmann, de grondlegger met wie Jorrit sinds 2008 samenwerkt, is een of meer dagdelen te gast. In de leergang oefenen we wat dit vertrekpunt betekent voor het luisteren, spreken en denken in adviesgesprekken.
Opmerkingen